A disciplined mind invites true joy.
Uitspraak van Mingyur Rinpoche
Als onze geest niet getraind is door bijvoorbeeld meditatie of andere vormen van mindfulness, dan schiet onze geest van de hak op de tak. Meestal is een ongetrainde geest gericht op de buitenwereld en denkt daar het geluk te kunnen vinden waar het naar op zoek is. Dit is waar reclame vakkundig op inspeelt: geluk vinden in dingen buiten onszelf. Zo worden we verleidt om allerlei zaken aan te schaffen die geluk zouden brengen, we worden aangemoedigd om toch vooral in maatje 34 te passen en om zoveel maatschappelijk succes te behalen dat op onze bankrekening een bedrag met minimaal zes nullen staat. Als je heel even om je heen kijkt, heb je allang gezien dat geluk daar niet te vinden is. In Zijnsoriëntatie zeggen we: wanneer je het geluk buiten jezelf zoekt, leef je in armoedebewustzijn.
Mingyur Rinpoche zegt: een gedisciplineerde geest nodigt vreugde uit. Hoe zit dat? Wanneer we bijvoorbeeld door meditatie leren om onze geest thuis te brengen, blijkt daar een grote bron van rijkdom te vinden te zijn. Jessica Baum heeft het in dit geval over ‘zelfvol’ worden. Zelfvol wil zeggen dat je ontdekt dat er rijkdom aanwezig is, op het moment dat jij je geest omkeert en op zichzelf richt. Zijnsoriëntatie duidt deze vreugde aan met het prachtige woord ‘Rijkdomsbewustzijn’.
Hoe ziet deze rijkdom er uit? Ik denk dat iedereen die langere tijd heeft gemediteerd hier proeven van heeft gehad. Je ervaart een bijzondere intimiteit met jezelf. Je gaat niet langer voorbij aan je lichaam en ervaart de stroming, de warmte, de sensaties in je lichaam en je kunt daarvan genieten. Je maakt contact met de stille grond van Zijn en bijzonder genoeg is dat heel weldadig.
Laten we hier traag gaan en stil staan bij het bijzondere feit dat we geluk dus niet vinden in de vormen, maar in de lege grond van al wat is. In Zijn, in openheid of welk woord je ook wilt gebruiken. Geluk is te vinden ‘voorbij’ de vormen.
De meditatiemeester Tenzin Wangyal Rinpoche schrijft in zijn boek: De stralende Geest, dat bijvoorbeeld lichaamssensaties een ingang kunnen zijn naar Zijn. Precies ditzelfde heeft Hans Knibbe prachtig uitgewerkt in de door hem ontwikkelde vorm van meditatie in beweging. Wanneer je gaat bewegen, ervaar je lichaamssensaties. De eerste uitnodiging is om je aandacht te richten op lichaamssensaties. Door dat te doen haal je je geest uit de buitenrand (gericht op de buitenwereld) naar binnen. Je geest keert zich om. We noemen dit ook wel ‘mind moving inward’.
Door dit te doen, creëer je voor jezelf een heel eenvoudige ruimte om de intimiteit met jezelf te ervaren en te genieten van de sensaties. Wanneer je hier langer bij blijft, komt meestal de ruimte van Zijn als vanzelf naar de voorgrond. Dit is wat Tenzin Wangyal aanwijst in zijn boek. Hij geeft aan dat dit niet alleen in een meditatie setting het geval is, maar ook als je lichaam onrustig is of als je je opgejaagd voelt. Als je daar bij kunt blijven, zonder ermee samen te vallen, val je in Zijn. Het werkt ook als er veel gedachten zijn en het werkt zelfs met (heftige) emoties.
Lichaamssensaties, gedachten en emoties kunnen de ingang zijn naar Gewaarzijn. Hier komt misschien wel de discipline van geluk om de hoek kijken. Wanneer er veel gedachten zijn, dan zeggen we vaak iets als: ‘ik ben zo onrustig, ik zou willen dat ik me rustiger voelde’. Door deze gedachte of uitspraak wijzen we eigenlijk onze drukke geest af. De gedachten moeten weg, dan kan ik me weer oké voelen. Dit is echter niet de route waar Hans Knibbe of Tenzin Wangyal of andere meditatiemeesters ons toe uitnodigen. We worden uitgenodigd om liefdevol te zijn en ruimer te zijn dan alle gedachten, emoties of sensaties.
Misschien ken je de film: The horse whisperer. In die film komt een scène voor met een paard, waar het paard enorm schrikt en heel hard weg rent. De paardenfluisteraar weet dat het geen zin heeft om kwaad te worden op het paard, daarmee zou hij het vertrouwen verliezen, en het heeft ook geen zin om het paard te dwingen om terug te komen. Hij gaat naar de plek waar het paard is en op een behoorlijke afstand gaat hij zitten in het gras. Hij wacht net zo lang tot het paard naar hem toe komt. Hoe liefdevol is dat?
Zo kunnen we ook omgaan met onze gedachten en emoties. Door niets af te wijzen en niets te dwingen, is de kans groot dat onze geest thuis komt. Hans Knibbe heeft weleens gezegd: ‘Je geest wil alleen daar zijn waar liefde is’. Dit is wat de paardenfluisteraar doet en wat jij ook kunt doen. Je neemt plaats in Gewaarzijn en ‘whatever happens happens’ (uitspraak: Tsoknyi Rinpoche). Je bent heel geduldig aanwezig bij alles wat zich aan je toont. Je identificeert je nergens mee, je bent gewaar. Veel gedachten, weinig gedachten, onrust, sufheid, moeheid, weerstand, je neemt het allemaal waar. Wanneer het je lukt om daar ruimhartig bij te blijven, is de kans groot dat er vanzelf dwars doorheen valt in Zijn.
Dit vraagt discipline. Als geen ander weet ik dat je uren om je meditatiekussen heen kunt draaien voordat je gaat zitten. Ergens voel je al dat je iets tegen gaat komen, wat je liever vermijdt. En als je eenmaal zit kan het zomaar zijn dat je voortdurend afgeleid bent en dat dat je frustreert waardoor je het niet in huis hebt om liefdevol en geduldig om te gaan met jezelf. Hier komt de discipline en oefening in liefdevolle vriendelijkheid om de hoek kijken. Het vraagt veel van de meeste mensen om hoe dan ook door te gaan met mediteren en de geest op een warmhartige wijze te richten naar zijn aard.
We weten ook allemaal wat het voor je kan betekenen als we de discipline van geluk in praktijk brengen. Het brengt ongekend veel geluk. Misschien kunnen we zeggen dat het het hoogste geluk brengt dat er is. Thuiskomen in je aard die van nature wijs, liefdevol en gevend is. Altijd in verbinding met al het bestaande. Een hart wagenwijd open, vol compassie.
Ik wens een ieder die dit leest toe dat de discipline van geluk je leven uitbundig mag verrijken!
