Afgelopen week had ik een leuk gesprek met een van de deelnemers aan de Kum Nye lessen. Zij gaf aan dat zij sinds september bij mij de lessen volgt, ze is groot fan, maar ze gaat op dit moment door wat lastiger vaarwater. Deze deelneemster mediteert al jaren en is een toegewijd padloopster.
Zij beschreef dat ze tijdens het oefenen soms in een soort ‘doe’ modus terecht komt. Na een tijdje iets gedaan te hebben, iets wat voedend en inspirerend is, kan het gewoontezelf het zomaar overnemen en dan is er opeens niet veel meer aan. De lust en inspiratie is opeens verdwenen. In Kum Nye wordt er dan gezegd dat je te maken krijgt met Kun Zhi.
Mensen die veel meditatie ervaring hebben herkennen het wellicht ook dat het gewoontesysteem het soms overneemt en dat je oefenen minder inspirerend of gemakkelijk verloopt. Alsof er even stroop in het systeem zit.
Pema Chödrön schrijft in een van haar boeken dat zij tijdens een van haar drie jarige retraites op zo’n gewoontelaag stuitte en verbaasd was dat ze opeen haar meditaties afraffelde en zich opgejaagd voelde. Weer anderen herkennen de laag van Kun Zhi als je tijdens je meditatie of tijdens de Kum Nye in slaap dreigt te vallen.
Zelf herken ik Kun Zhi het meest als dat mijn gewoontegeest als beoordelaar aanwezig is of ik wel vorderingen maak en of ik het allemaal wel goed doe. Met andere woorden: het lukt me op die momenten minder makkelijk om ‘verwonderd in direct ervaren te verkeren’.
Kun Zhi is een laag die soms moeilijk te doorgronden is en het vraag interesse en op een bepaalde manier inspanning om goed met Kun Zhi om te gaan.
Chögyam Trungpa een heel bekende en doorsnijdende leraar heeft een interessante uitspraak gedaan. Hij zei: ‘wanneer we gaan mediteren is het niet de bedoeling om jezelf te veranderen. Daarmee zou je de tijger in een dierentuin zetten en dan leer je nooit de tijger kennen in zijn aard. Mediteren is oefenen om alles te laten gebeuren zoals het gebeurt en daar met de grootst mogelijke interesse bij zijn’. Wordt gevoelvol naar alle verschillende details in je ervaring.
Dit is ook de uitnodiging wanneer Kun Zhi op je pad is gekomen. Blijf oefenen. Blijf Kum Nye doen, blijf mediteren. En als je dufheid, saaiheid, weerstand, gejaagdheid of misschien zelfs afgrijzen tegenkomt, raak daarmee bevriend. Blijf geïnteresseerd. Kijk. Wees open. Blijf vriendelijk.
’Behandel elke gast met eerbied’ is een zin uit het gedicht ‘de herberg’ van de dichter Rumi.
Dat is een prachtige uitnodiging om met Kun Zhi om te gaan.
Tegelijkertijd is het niet de bedoeling om door te gaan en door te gaan tot je erbij neervalt. Ik heb zowel Hans Knibbe als andere leraren horen zeggen dat het ook wijsheid is om even pauze te nemen op momenten dat je jezelf bijna aan het dwingen bent. ‘Je geest wil alleen daar zijn waar Liefde is’, zei Hans Knibbe tijdens de eerste meditatieavond die ik bij hem kon bijwonen (2015). Die uitspraak bevat naar mijn smaak zowel de wijsheid als de liefde waar onze beoefening op geënt mag zijn.
