Jaren geleden ging ik voor het eerst in retraite. Ik was 20 jaar en dacht dat vijf dagen stilte, op een mooie locatie, mij een prettige ervaring zou bieden. Niets was minder waar! Ja, ik was op een prachtige locatie. Ja, het eten was heel goed verzorgd en overheerlijk. Ja, de zon scheen. Ja, de begeleiders waren goed om een programma te bedenken en de stilte te faciliteren. Waarom was het dan niet geweldig? Omdat ik verzoop in een wirwar aan (overwegend negatieve) gedachten waar ik zelf geen wijs uit kon worden en de afspraak was dat we als deelnemers niet zouden praten, ook niet met de begeleiders van de retraite.
Tijdens die eerste retraite heb ik gemist dat ik handvatten kreeg aangereikt om met mijn onrustige geest om te gaan. Voor mij was er meer nodig dan afzien van praten, lezen, muziek luisteren en dergelijke. Ik had het nodig om te leren om mijn geest te richten en te leren wat je kunt ‘doen’ om te rusten in Zijn.
In Zijnsoriëntatie kreeg ik aanwijzingen die mij leerden om mijn geest thuis te brengen. Ik leerde hoe je je aandacht kunt richten en kunt leren loslaten in volkomen openheid. Hoe stilte de grond is van alle geluid en hoe roerloosheid de grond is van alle beweging. Ik leerde dat iets in mij altijd al stil is en rust in Zijn. Zelfs al zijn er nog zoveel gedachten, sensaties of emoties, iets daarbinnen komt nooit in beweging. Meditatie gaat er niet om om ook maar iets buiten te sluiten of anders te willen hebben, het gaat erom om alles aan zichzelf te laten en te leren in het midden van de storm plaats te nemen, zonder aanhaken, afhaken of ook maar iets te negeren.
Leren mediteren ging niet zonder slag of stoot, kan ik in alle eerlijkheid zeggen. Mijn geest is een kritische geest en een plannende geest. Ik heb dus ook heel wat uurtjes op mijn meditatiekussen gezeten en mezelf over van alles en nog wat op mijn kop gegeven. Ik heb mezelf ook mijn agenda zien doorgenomen en to do lijstjes zien maken. Ik vond het moeilijk om een breuk te maken met mijn dagelijkse van A naar Beter projecten en te rusten in Zijn.
Ik denk dat ik me in het begin van mijn ‘meditatie carrière’ vaak wat verloren voelde en dat ik zelfs met goede aanwijzingen niet goed wist wat ik nu toch precies moest doen. Misschien ben ik een trage leerling🙂 en misschien is dit een universeel gegeven. Zou het kunnen dat ik op dat moment nog onvoldoende Zelf had ontwikkeld, waardoor er eigenlijk nog geen stuurvrouw aanwezig was?
Als ik eerlijk ben, dan denk ik dat dat best de reden kan zijn. Ik heb in mijn verleden traumatische ervaringen gehad en onderzoek wijst uit dat bij deze mensen het Zelf, het sturende vermogen binnen je geest, meer naar de achtergrond is geraakt. Het goede nieuws is, meditatie en goede begeleiding van iemand die hier ervaring mee heeft, kan helpen op dit punt. Een goede begeleider kan je leren om stuurman of stuurvrouw van je eigen leven te worden, wat je niet alleen ten goede komt tijdens je meditatie, maar ook tijdens je dagelijkse leven.
Laten we eens onderzoeken waarom het opbouwen van een Zelf je kan helpen in retraite en tijdens je dagelijkse leven? Tijdens de retraite creëer je een zeer eenvoudige situatie om je eigen geest te leren kennen. Je merkt dingen op die je gewoonlijk, in de drukte van de dag, niet opmerkt. Bijvoorbeeld gedachten, emoties en sensaties die door je geest heen dwarrelen als wolken aan de hemel.
Deelnemers aan retraites geven aan ons terug dat zij duidelijk het verschil ervaren wanneer ze een soort onbewust, in gedachten, aanwezig zijn en wanneer ze wakker worden uit deze dromerige, afgeleide toestand en helder wakker in openheid zijn. Alsof je zand in je ogen hebt tijdens afleiding en helder kunt kijken wanneer je gewaar bent.
In deze wakkere toestand is het Zelf van iemand actief. Iemand is stuurman geworden. Het blijkt dat als het Zelf van iemand aanwezig is, mensen vanzelf compassievol, krachtig, helder, present, liefdevol, puur, open en daadkrachtig zijn. Dit zijn kwaliteiten die niet geleerd hoeven worden, maar die van nature in ieder van ons aanwezig zijn. Wanneer deze kwaliteiten door middel van meditatie en retraite wakker gekust zijn, kunnen mensen er in het dagelijkse leven gemakkelijker contact mee maken. Hierdoor verandert de manier van Zijn gedurende de dagelijkse bezigheden.
Longchenpa, een hele bekende meditatiemeester zegt: ‘Laat alle dagelijkse beslommeringen aan zichzelf en rust, niets doend, in de natuurlijke staat’. Misschien proef je hoe hij je uitnodigt om een breuk te maken met je alledaagse drukke geest en gewaar te worden van dit moment. Misschien vind je dat moeilijk omdat je net als ik een drukke geest hebt. Mijn uitnodiging zou zijn, maak contact met je lichaam, maak contact met het gevoel van jezelf. Misschien ontdek je dat je dan heel direct thuis komt, zelfs als er nog allerlei gedachten door je geest heen dwarrelen. Meditatie gaat niet over gedachteloos worden. Het gaat over thuiskomen bij jezelf. Het nodigt je uit om te ontdekken dat er in ieder van ons een plek is die van nature stil en vredig is, zelfs als er veel gedachten en emoties zijn of er onrust in je systeem is.
In mijn blog: ‘de discipline van geluk’ schreef ik dat het geluk voorbij gaat aan de vormen. Misschien ervaar je dat ik hier naar hetzelfde wijs, ik wijs naar een stilte, roerloosheid of een vredig gevoel dat er is terwijl er tegelijkertijd andere (tegenstrijdige) gevoelens, gedachten of sensaties kunnen zijn. Dit komt omdat Zijn, onze essentie, zich onttrekt aan bestaan en niet bestaan. Deze IS. Deze is en kan niet aangedaan worden door wat dan ook. Thuiskomen bij jezelf, gevoelvol worden, blijkt ook liefdevol te zijn.
Misschien herken je dat er tijdens meditatie en retraite eigenlijk drie stappen op elkaar volgen.
- de breuk maken; je oefent om gedachten aan zichzelf te laten en bewust aanwezig te zijn in het moment (let op: gedachten hoeven niet weg, je laat ze aan zichzelf)
- Zelf geleid worden, er is een stuurman/vrouw ontstaan
- Rusten in Zijn, rusten in de volkomen open ruimte van nuheid.
Mijn eigen ervaring op dit punt is dat dagelijkse meditatie helpt om het Zelf elke dag te herinneren en in retraite gaan voor een paar dagen tot een paar weken geeft het een soort extra boost. Tevens is het op een gegeven moment makkelijker om het Zelf te doorzien en plaats te nemen in de totale openheid die we in Zijnsoriëntatie Zijn of openheid noemen. Door tijdens de retraite langere tijd compassievol, helder present te zijn is het tijdens mijn dagelijkse meditaties gemakkelijker op de voorgrond.
Het is mijn diepe wens dat wij allemaal contact kunnen maken met het Zelf en kunnen ontspannen in Zijn. Het is een soort gift aan jezelf, je geliefden en de wereld om kwaliteiten als liefde, helderheid en wijsheid te belichamen in het dagelijkse leven. Voor mij reden genoeg om regelmatig retraites aan te bieden en mensen thuis te brengen bij zichzelf, wat ons hart vanzelf opent naar de wereld en al haar inwoners.
